1. Home
  2. News
  3. Ελένη Σβορώνου: "Όταν ο λόρδος Βύρωνας συνταξίδευε με τα κλοπιμαία...

Ελένη Σβορώνου: "Όταν ο λόρδος Βύρωνας συνταξίδευε με τα κλοπιμαία...

Ελένη Σβορώνου:
Ελένη Σβορώνου: "Όταν ο λόρδος Βύρωνας συνταξίδευε με τα κλοπιμαία του Έλγιν".

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ στον ΓΙΩΡΓΟ ΚΙΟΥΣΗ
Τον Απρίλιο του 1811, το πλοίο «Ύδρα», με προορισμό τη Μάλτα, μεταφέρει ένα κιβώτιο, μια κιβωτό μνήμης.Ανάμεσα στα πολύτιμα μάρμαρα του Παρθενώνα που είναι στοιβαγμένα στο αμπάρι του βρίσκεται μία μετόπη που αποκτά ψυχή για να γίνει ο μάρτυρας μιας απροσδόκητης συνύπαρξης: ο λόρδος Βύρων, υπέρμαχος του Αγώνα για Ανεξαρτησία των Ελλήνων αλλά και της κληρονομιάς τους, συνταξιδεύει, εν αγνοία του, με το «μαύρο φορτίο» του Έλγιν, του ανθρώπου που ακρωτηρίασε το σύμβολο της Δημοκρατίας. Οι δύο λόρδοι είναι τόσο αντιθετικοί, όσο ένας Λαπίθης με έναν Κένταυρο. Η δίψα για ελευθερία απέναντι στην απληστία, ο ανθρωπισμός ενάντια στη βαρβαρότητα.
Με την Ελένη Σβορώνου και το βιβλίο της «Λόρδος Βύρων και Έλγιν» ξεκινά η σειρά των εκδόσεων Καλέντη, Μικρές ιστορίες για Μεγάλα γεγονότα.

-Τι έχουμε στα χέρια μας λοιπόν; Ένα (ακόμη) βιβλίο για παιδιά για τα Ελγίνεια μάρμαρα;

Η υπόθεση των «Μαρμάρων» είναι αλήθεια ότι πολύ μας συγκινεί. Κι έχουν γραφτεί αρκετά καλά βιβλία για παιδιά γι αυτό το θέμα. Εδώ όμως εξετάζω το θέμα από μια διαφορετική ματιά. Όπως λέει και ο τίτλος, είναι η οπτική των δυο βασικών πρωταγωνιστών αυτής της ιστορίας, του λόρδου Έλγιν που έκλεψε ένα μεγάλο μέρος από τον γλυπτό διάκοσμο του Παρθενώνα (και όχι μόνο) και του λόρδου Βύρωνα, του γνωστού ποιητή που στιγμάτισε αυτήν την πράξη από τη πρώτη στιγμή.
Είναι μια υπόθεση που δεν είναι ευρέως γνωστή. Ο πρώτος διεκδικητής της επιστροφής των κλεμμένων είναι ο συμπατριώτης του Έλγιν, ο σκωτσέζικης καταγωγής λόρδος Βύρων. Ο τελευταίος έχει αποτυπωθεί στη συλλογική μας μνήμη ως ο άνθρωπος που θυσίασε τη ζωή του για τον Αγώνα. Πέθανε το 1824 στο πλευρό των Ελλήνων επαναστατών στο Μεσολόγγι σε ηλικία μόλις 37 χρόνων, όσοι ήταν και οι κανονιοβολισμοί που ρίχτηκαν στο Μεσολόγγι σε ένδειξη πένθους. Είχε στηρίξει τον αγώνα οικονομικά, στρατιωτικά αλλά κυρίως ηθικά, μέσα από τους στίχους του και τη ζωή του.
Γνωστότατοι είναι και οι στίχοι του του Διονύσιου Σολωμού από την "Ωδή εις τον θάνατο του Λόρδου Μπάιρον":

«Λευθεριά, για λίγο πάψενα χτυπάς με το σπαθί·
τώρα σίμωσε και κλάψεεις του Μπάιρον το κορμί·

και κατόπι ας ακλουθούνε όσοι επράξανε λαμπρά·
αποπάνου του ας χτυπούνε μόνον στήθια ηρωικά.»

Αλλά η στάση του απέναντι στον Έλγιν και την πράξη του και το ίδιο το ποιητικό του έργο –και ήταν ένας από τους σπουδαιότερους ποιητές του Ρομαντισμού- δεν είναι τόσο γνωστά.

-Τι ακριβώς είπε ο Βύρων για τον Έλγιν; Πώς πρόλαβε να αντιληφθεί τη σημασία της πράξης του και να τη στιγματίσει;

Το πρώτο ταξίδι του ποιητή στην Ελλάδα ήταν κατά τη διετία 1809-1811. Ήταν η εποχή του «grand tour». Κάθε γόνος καλής οικογένειας, στην Ευρώπη, έπρεπε να συμπληρώσει τη μόρφωσή του με ένα μεγάλο ταξίδι που είχε στόχο κυρίως τη γνωριμία με την Αναγέννηση και την κλασική αρχαιότητα. Περιλάμβανε λοιπόν προορισμούς όπως ήταν η Βενετία, η Ρώμη, η Νάπολη, η Πομπηία, το Ερκουλανέουμ. Η τουρκοκρατούμενη Ελλάδα δεν ήταν ανάμεσα στους “top προορισμούς”, αλλά ο λόρδος Βύρων ήρθε και έμεινε λίγο στην Αθήνα. Επισκέφθηκε την Ακρόπολη και το Σούνιο. Μόλις αντίκρισε τον ακρωτηριασμένο από τα γλυπτά του Παρθενώνα και έμαθε ποιος ήταν υπαίτιος για την ορφάνια του, οργίστηκε. Ένας συμπατριώτης του είχε κάνει αυτό που δεν είχαν κάνει ούτε οι Γότθοι, όταν επέδραμαν στην Αθήνα:

«Quod non fecerunt Goti. Hoc fecerunt Scoti», έγραψε στα λατινικά.

Δηλαδή αυτό που δεν έκαναν οι Γότθοι, το έκαναν οι Σκώτοι, μια και ο Έλγιν ήταν επίσης Σκωτσέζος. Και συνέθεσε ένα ποίημα ειδικά γι αυτό το θέμα, την «Κατάρα της Αθηνάς».

-Δεν είναι και τόσο γνωστό...

Έψαξα να βρω ποιητικές συλλογές του Βύρωνα στα ελληνικά. Μου έκανε εντύπωση, δεν υπάρχουν πολλές, δεν υπάρχει μια ανθολογία έστω με τα καλύτερά του ποιήματα. Μία που εντόπισε έχει εξαντληθεί. Μπορεί να μην ενδιαφέρει ποια η ρομαντική ποίηση, οι ήρωες που σμιλεύει με την πένα του ο Βύρων ανήκουν σε άλλη εποχή. Αλλά νομίζω ότι η συνδυαστική προσέγγιση της ζωής και της ποίησης του Βύρωνα είναι συναρπαστική. Ήταν και ο ίδιος, με τον άστατο και παθιασμένος βίο του, ένας βυρωνικός ήρωας. Στο ανθολόγιο της Γ’ γυμνασίου όμως υπάρχει απόσπασμα από το ποίημα «Το προσκύνημα του Τσάιλντ Χάρολντ» όπου επίσης μιλάει για τη λεηλασία των μνημείων από το λόρδο Έλγιν

-Οπότε το βιβλίο είναι η ζωή του λόρδου Βύρωνα;

Όχι. Είναι τραγική ειρωνεία, αλλά ο ποιητής επιστρέφοντας από το πρώτο του ταξίδι στην Ελλάδα συνταξίδεψε με το τελευταίο φορτίο με μάρμαρα του Έλγιν! Ταξίδευε με το πλοίο «Ύδρα» προς τη Μάλτα, βάση του βρετανικού πολεμικού ναυτικού τότε. Από εκεί θα επιβιβαζόταν σε άλλο πλοίο για τη Βρετανία. Στο αμπάρι του «Ύδρα» υπήρχε ένα κιβώτιο με την τελευταία δόση των κλοπιμαίων του Έλγιν. Δεν το ήξερε ο Βύρων. Δεν το έμαθε ποτέ. Με αφορμή όμως αυτό το περιστατικό στήνω την ιστορία.

-Είναι Ιστορία ή Μυθοπλασία;

Και τα δυο. Κάνω μία ζαβολιά που την εξηγώ όμως στην εισαγωγή. Τοποθετώ στο κιβώτιο με τα μάρμαρα μία από τις μετόπες του Παρθενώνα που εικονίζουν τη μάχη Λαπίθων και Κενταύρων. Μιλάει, στην αρχή, ένας Λαπίθης. Η μάχη αυτή είναι μία συμβολική μάχη ανάμεσα στον Πολιτισμό και τη Βαρβαρότητα. Έχουμε λοιπόν ένα σχήμα χιαστί. Λαπίθες/Βύρων, Κένταυροι/Έλγιν. Στην πραγματικότητα οι μετόπες αυτές είχαν ήδη μεταφερθεί στην Βρετανία. Αλλά «ποιητική αδεία» κι εγώ πείραξα την Ιστορία!

-Είναι ένα πολύ μικρό σε σχήμα αλλά πολύ όμορφο βιβλίο.

Είναι ένα μικρό κόσμημα. Κι αυτό οφείλεται στον εκδοτικό οίκο, στις εκδόσεις Καλέντη που το φρόντισαν πάρα πολύ. Η υπεύθυνη, η Βασιλική Τζόκα, ήταν που αποφάσισε να δώσει μια άλλη μορφή στο βιβλίο, να μην το εντάξει δηλαδή στις πολύ φροντισμένες έτσι κι αλλιώς υφιστάμενες σειρές των εκδόσεων Καλέντη, και να εγκαινιάσει μια νέα σειρά: «Μικρές ιστορίες για μεγάλα μνημεία». Η εκδότρια, η Κέλλυ Ιωαννίδου-Καλέντη, στήριξε την προσπάθεια, είδε πέρα από τις συγκυρίες, πέρα από τη δύσκολη περίοδο που διανύει το βιβλίο, ο πολιτισμός, η οικονομία, ο κόσμος όλος. Τις ευχαριστώ θερμότατα. Η μορφή ενός βιβλίου είναι τόσο σημαντική! Μπορεί να απογειώσει ή να κλέψει από τη μαγεία μιας ιστορίας. Στη σημερινή εποχή που μπορούμε να δούμε και να ακούσουμε συναρπαστικές ιστορίες στην οθόνη, το βιβλίο οφείλει να μαγέψει και με τη μορφή του. Να είναι μια πολύ-αισθητηριακή εμπειρία. Και αυτό το βιβλίο είναι. Φρόντισαν άλλοι γι αυτό, κι έτσι δε βλογάω τα δικά μου γένια!

-Κι η εικονογράφηση;

Τελευταίος ο πιο σημαντικός κρίκος της αλυσίδας! Ο Φίλιππος Φωτιάδης. Είχαν γνωρίσει τη δουλειά του σε μια έκθεση της Art Athina.Ήταν έρωτας με την πρώτη ματιά. Αλλά άργησα να ταυτίσω τον ζωγράφο με τον εικονογράφο και τον καλό συγγραφέα παιδικής λογοτεχνίας που είναι πια ο Φωτιάδης. Ενθουσιάστηκα που δέχτηκε τη συνεργασία. Είναι ένας υπέροχος άνθρωπος και καλλιτέχνης. Κατόρθωσε να εικονογραφήσει την ιστορία χωρίς ίχνος αρχαιοπρέπειας και ακαδημαϊσμού που είναι οι συνηθισμένες παγίδες όταν καλείσαι να εικονογραφήσεις μια ιστορία που αναφέρεται στο κλασικό παρελθόν της Ελλάδας και στα μνημεία της.Το βιβλίο κυκλοφορεί στα βιβλιοπωλεία από τις 7 Οκτωβρίου. Ελπίζω να το χαρούν τα παιδιά αλλά και οι μεγάλοι.
more...
© 2020 - Livemedia. All Rights Reserved